Mật Thư

Hướng dẫn cách giải mật thư cơ bản trong trò chơi lớn

Bài viết này chỉ hướng dẫn cho mọi người những hiểu biết cơ bản về mật thư và cách giải mật thư trong trò chơi lớn. Thông thường trong các cuộc trại mạc, mật thư là một phần rất quan trọng, nhờ nó mà trò chơi lớn trở nên hấp dẫn và gay cấn hơn. Tìm hiểu về mật thư chính là cách chuẩn bị cho trò chơi lớn một cách tốt nhất.

I. MẬT THƯ LÀ GÌ?

Mật thư là một bản thông tin gồm những ký tự, hình ảnh khó hiểu được người gởi và người nhận thông tin quy ước trước nhằm che giấu, giữ kín nội dung cần trao đổi.

Mật thư là một phần nhỏ của mật mã. Mật mã là một ngành khoa học đã được nghiên cứu hàng ngàn năm với rất nhiều các học giả từ trước tới nay. Mật mã học có liên quan tới các ngành khác như ngôn ngữ, toán học nhằm bảo đảm an toàn thông tin. Mật mã được ứng dụng rộng rãi trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống đặc biệt là quân sự.

II. VÌ SAO CHÚNG TA HỌC MẬT THƯ?

GĐPT chọn đưa mật thư vào trong chương trình học các bậc là bởi vì mật thư thỏa mãn các yêu cầu sau đây.

  • Việc học mật thư giúp tăng khả năng quan sát, tìm tòi, phán đoán, suy luận, mở mang trí tuệ

  • Việc học mật thư giúp đoàn sinh luyện tập tính kiên nhẫn, khả năng phối hợp làm việc nhóm

  • Việc học mật thư giúp đoàn sinh hòa nhập vào trò chơi lớn một cách hào hứng

Mật thư không thể học gấp mà cần có quá trình rèn luyện. Mỗi một mật thư là một bài toán khó, nhưng nếu giải được mật thư sẽ có cảm giác sung sướng vô cùng. Bước vào thế giới mật thư là bước vào thế giới của trí tuệ những điều bí ẩn và những niềm vui bất ngờ.

III. CÁC ĐỊNH NGHĨA

Muốn chuyên tâm tìm hiểu mật thư trước tiên ta phải biết sơ qua về các thuật ngữ thường xuyên được sử dụng.

  • Bản văn: còn được gọi là bản tin là một văn bản gồm các ký tự hình ảnh khó hiểu đã được mã hóa. Ký hiệu *

  • Mật mã: là phương pháp (thuật toán) để mã hóa hoặc giải mã một bản văn

  • Chìa khóa hay khóa: là một đoạn văn, một công thức, đoạn thông tin… chỉ rõ cách thức tạo ra bản văn của mật mã. Hiểu được khóa ta sẽ giải được mật thư.

  • Bạch văn: (không phải bản văn) là văn bản đã được dịch hoàn chỉnh, viết ra thành bức thư bình thường ai đọc cũng hiểu.

  • Mã hóa: là quá trình chuyển bạch văn thành mật thư

  • Giải mã: là quá trình dịch mật thư thành bạch văn

Các định nghĩa này đôi khi khá khó hiểu vì vậy ở mức căn bản chúng ta chỉ nên nhớ 3 khái niệm: Bản tin (bản văn), khóa (chìa khóa), bạch văn

IV. CÁC DẠNG MẬT THƯ

Có bao nhiêu loại mật thư? Có vô số các kiểu các hình thức các loại mật thư khác nhau. Dựa trên kinh nghiệm thực tế người ta phân mật thư làm 3 nhóm chính (có người dùng chữ hệ thống): thay thế, ẩn giấu, dời chỗ.

Việc phân loại thành 3 nhóm (hệ thống) là khá bao quát nhưng không chi tiết vì vậy trong mỗi nhóm người ta còn phân thành các kiểu (loại) khác nhau. Ví dụ trong nhóm thay thế có các kiểu quy ước, kiểu hình ảnh, kiểu tọa độ…

V. NHỮNG LƯU Ý KHI TÌM VÀ GIẢI MẬT THƯ

1. Tìm kiếm mật thư trong trò chơi lớn

Đã gọi là mật thư thì nơi cất dấu cũng hết sức bí mật. Muốn tìm ra được nơi cất giấu cũng không hề dễ dàng. Tùy thuộc vào mục đích của trò chơi lớn mật thư có thể được cất dấu ở khắp nơi: trên cành cây cao, trong bụi cỏ, ở ngay một ổ kiến lửa, ngay trong chính tư trang của người chơi… Để tìm ra được vị trí mật thư ta sử dụng một số nguyên tắc sau:

  • Tìm hiểu kỹ dấu hiệu: luôn luôn có một dấu hiệu để gợi ý vị trí của mật thư. Phải hiểu rõ dấu hiệu này ngụ ý và nói lên điều gì. Mật thư ở hướng nào, trên cao hay dưới thấp, ở bờ sông hay trên mặt nước, cách vị trí dấu hiệu bao nhiêu mét, nằm trong bán kính nào…

  • Chuẩn bị dụng cụ : Xác định cần dụng cụ gì để đến được vị trí đặt mật thư. VD: cần phao hay xuồng để lấy mật thư trên sông, dùng thang gỗ hay thang dây để lấy mật thư trên cây cao, có cần dùng vải tẩm nước để vượt qua tường lửa lấy mật thư hay không…

  • Phân công phân nhiệm: Phân chia công việc nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành viên của đội. VD: Mật thư ở nơi nguy hiểm như trên cao thì phải có người bảo hiểm, mật thư nằm trong vùng bán kính rộng thì phải phân chia khu vực cho từng thành viên tìm kiếm…

  • Giữ nguyên hiện trạng: Khi tìm kiếm mật thư một trong những điều cần nhớ là phải cẩn thận hành động để không làm sai lệch hiện trường. Đôi khi trong lúc vội vã tìm kiếm chỉ một vết giày vô tình sẽ làm mất đi dấu vết dẫn đến mật thư. Hơn nữa khi tim thấy mật thư rồi ta cũng phải tôn trọng người chơi đi phía sau.

  • Dùng trí không dùng sức: Nên nhớ một điều là mật thư là một cuộc đấu trí nên phải sử dụng óc quan sát xem có gì khác thường, suy nghĩ để tìm được phương cách đỡ tốn sức nhất để lấy mật thư.

2. Giải mã mật thư

Như đã nói ở trên việc giải mật thư là công việc khó không chỉ phụ thuộc vào suy luận mà còn phụ thuộc vào kinh nghiệm của người giải. Các bước liệt kê sau đây chỉ là các kinh nghiệm chung khi giải mật thư:

  • Thật bình tĩnh, không chán nản và đừng bỏ cuộc vì không có mật thư nào là không thể giải được.

  • Nên sao chép lại mật thư, không ghi chú lên bản gốc. Đối với đội khi tham gia trò chơi lớn, nên sao chép thành nhiều bản và chia đội thành nhiều toán để mọi người có thể tham gia cùng giải.

  • Đọc bản văn thật kỹ để xác định nhóm và kiểu (loại) để có phương án giải thích hợp. Nếu có thể nên đánh dấu những điểm đặc biệt trên bản văn

  • Đọc kỹ khóa, dự đoán gạch chân dưới những từ quan trọng then chốt.

  • Dựa vào khóa và bản văn đưa ra các cách giải. Liệt kê trên giấy tất cả các cách giải của tất cả các thành viên có thể nghĩ ra được

  • Chọn lọc và phân loại lại các cách giải này.

  • Bắt đầu sử dụng phương pháp thử sai để giải mật thư theo từng cách đã liệt kê ở trên.

  • Bút giấy là những thứ không thể thiếu trong quá trình giải mật thư. Nếu được nên sử dụng bút chì để dễ dàng tẩy xóa.

                                                                                                                                                       Minh Triết (Nguồn: Nguoiaolam.net)

Khái niệm Mật Thư và một số mật thư cơ bản

Một số mật thư Quảng Tâm sưu tầm từ tài liệu của HuynhTrưởng cấp Tấn Tâm Giới Phạm Ngọc Thảo - Phó Trưởng Phân Ban Hướng Dẫn GĐPT Việt Nam. Xin giới thiệu đến các anh chị em để tham khảo. Vui lòng xem file đính kèm.

 












Attachments:
FileFile size
Download this file (matthu.doc)matthu.doc228 Kb

Mật thư - Một số mật thư hệ thống ẩn giấu

alt

3/ Mật thư thuộc hệ thống ẩn giấu:

Mật thư - Một số mật thư hệ thống dời chổ

 

2/ Mật thư thuộc hệ thống dời chỗ 

  • Mật thư 01:

Khóa: 1.2.3.4 tiến lên

Bản tin: KOW- HON- ONG- OHF- NIN- GEG- DEH- DME- UXC- OMH- WOU- COW- JIA- LTB- ARA- MUN- FOJ- AR

Mật thư - Một số mật thư hệ thống thay thế

IV/ Một số ví dụ về các dạng mật thư thường gặp:

1/ Mật thư thuộc hệ thống thay thế:

Mật thư

I/ Định nghĩa về mật thư:

Tiếng Hy Lạp mật thư có nghĩa là Kryptos (dấu kín, bí mật ) và Gramma nghĩa là bản văn lá thư.
Vậy mật thư có thể hiểu là 1 bản thông tin gồm những ký tự khó hiểu, những ký hiệu bí mật mà chỉ có người gửi và người nhận mới hiểu được nhằm giữ kín nội dung cần trao đổi, thông tin.
Các ký hiệu ấy gọi chung là mật mã. Muốn hiểu được nội dung của bức thư thì phải phá bí mật của ký hiệu và cách sắp xếp. Quá trình khám phá ấy gọi là giải mã.
Mật mã gồm 2 yếu tố: hệ thống và chìa khoá .
1/ Hệ thống:
Mật thư được mã hoá theo một hệ thống nào đó. Hệ thống này gồm những quy định bất biến, những bước tiến hành nhất định . Gồm 3 hệ thống cơ bản : -Hệ thống thay thế
-Hệ thống dời chỗ
-Hệ thống ẩn dấu
a/ Hệ thống thay thế: Mỗi mẫu tự của bản tin được thay thế bằng một ký hiệu mật mã nào đó.
b/ Hệ thống dời chỗ: Hệ thống này không dùng ký hiệu mật mã nhưng nó xác định tên trật tự của bản tin.
c/ Hệ thống ẩn dấu: Khi bản tin vẫn giữ bình thường và không được thay thế bằng các ký hiệu mật mã nhưng lại được ngụỵ trang dưới một hình thức khác thì được gọi là mật thư ẩn dấu.
• Ngoài ra người ta còn kết hợp cả ba hệ thống lại làm tăng thêm sự phong phú và phức tạp của mật thư.

2/ Chìa khoá:
Để nâng cao tính bí mật của mật thư người ta còn tạo ra chìa khoá. Chìa khoá là mấu chốt của mật thư. Nếu người đọc biết hệ thống nhưng không biết chìa khoá thì cũng không giải được mật thư. Chìa khoá có nhiều dạng, có thể là một từ, một nhóm từ, một tiếng , …v.v….
Trong các trò chơi lớn phần lớn đều không sử dụng chìa khoá. Thật ra những chìa khoá mà chúng ta thường gặp chỉ là 1 gợi ý nhỏ về hệ thống của mật thư để người chơi dễ giải hơn.

II/ Cách giải mật thư:

 - Bình tỉnh

- Tự tin nhưng không chủ quan
- Nghiên cứu khoá giải thật kỹ
- Đặt các giả thiết và lần lượt giải quyết
- Đối với mật thư trong trò chơi lớn, ta nên sao y bản chính và chia thành nhiều nhóm nhỏ để dịch. Như thế ta sẽ tận dụng được hết chất xám trí tuệ ở trong đội tránh tình trạng xúm lại chụm đầu vào tranh nhau 1 tờ giấy để rồi kết quả không đi tới đâu.
- Cuối cùng nếu dịch xong, ta viết lại một bản bạch văn cho rõ ràng, sạch sẽ và đầy đủ ý nghĩa.

III/ Yêu cầu và mục đích của mật thư:

1/ Yêu cầu:
Mật thư đưa ra phải phù hợp với trình độ người chơi, ví như đối tượng là ngành Đồng hay ngành Thiếu phải phân rành – học vấn ngành Thiếu ngành Thanh đến đâu phải biết rõ, tránh tình trạng quá khó sẽ làm người chơi nản lòng . Tuy nhiên, không nên đưa ra mật thư quá dễ sẽ làm cho cuộc chơi mất phần thú vị. Người lập mật thư nên tạo ra những mật thư đòi hỏi người chơi động não.
Mật thư phải phù hợp với lứa tuổi, tâm lý của đoàn sinh, đối với ngành thiếu thì năng động. Mật thư trong GĐPT nên mang một nét đặc thù riêng như được viết dưới dạng Phật hoá hay mang tính giáo dục. Nội dung của mật thư có thể là yêu cầu đoàn sinh nhắc lại 1 bài học hoặc 1 câu chuyện nào đó.
Phù hợp với hoàn cảnh, mục đích, thời gian của cuộc chơi.
Mật thư đưa ra phải chính xác rõ ràng.

2/ Mục đích:
Trong phạm vi hoạt động thanh niên, mật thư đưa ra để giáo dục, vui chơi, luyện trí. Rèn luyện cho đoàn sinh sự nhạy bén, sáng suốt, năng động, phán đoán, khả năng xoay sở khi gặp khó khăn – trong gấp rút giữ được sự điềm nhiên; trong rối loạn vẫn tìm ra thế hóa giải…để phục vụ nhân sinh xã hội, giúp đỡ người khác theo châm ngôn Bi – Trí – Dũng và theo tinh thần tự lợi tự tha của đạo Phật.
Về mặt tinh thần, môn học này nhằm đào luyện tự tin, tự chủ, trước mắt nhằm tạo cho đoàn sinh sự tò mò thích thú, tập tính toán, suy diễn, đặt giả thuyết quanh vấn đề cho đến khi đạt được mục đích.

IV/ Mật thư tiếng Việt:
Tiếng Việt có 5 dấu: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng. Và các nguyên âm, phụ âm đặc biệt:
Ô, Ơ, Ê, Ă, Â, Ư, Đ
Quy ước trong điện tín:
S : Dấu sắc DD : Đ
F : Dấu huyền OO : Ô
R : Dấu hỏi EE : Ê
J : Dấu nặng AA : Â
X : Dấu ngã AW : Ă
OW : Ơ
UW : Ư
Trong 1 số mật thư người ta không dùng dấu được quy ước trong điện tín mà sử dụng loại mẫu tự Việt gồm 29 chữ cái:
A Ă Â B C D Đ E Ê G H I K L M N O Ô Ơ P Q R S T U Ư V X Y
Nhưng thông thường vẫn là loại mẫu tự 26 chữ cái:
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Mời xem tiếp bài 2: Một số mật thư hệ thống thay thế